ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿ ಆಚರಣೆಯು ಪೌರಾಣಿಕ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಆಚರಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಹಬ್ಬವು ಗಣೇಶನ ಜನ್ಮದಿನವೆಂದು ಗಣನೆಗೆ ಬಂದಿದೆ. ಪಾರ್ವತಿ ತಾಯಿಯು ತನ್ನ ಮೈಯಿಂದ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಮಾಡಿ ಆ ಮೂರ್ತಿಗೆ ಜೀವ ತುಂಬುವ ಮೂಲಕ ಗಣೇಶನ ಜನನವಾಗಿದ್ದು, ಶಿವನು ಅವನ ತಲೆಯನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಆನೆಯ ತಲೆಯನ್ನು ಅಂಟಿಸುವ ಕಥೆ ಯಾಗಿದೆ.ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿಯು 19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬಾಲ ಗಂಗಾಧರ ತಿಲಕ್ ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತದ ವಿರುದ್ಧ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳವಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಬ್ಬವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಹಬ್ಬವು ಸಾಮೂಹಿಕ ಆಚರಣೆ, ಭಜನೆ, ಆರತಿ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ಕೂಡ ಬಂದಿದ್ದು, 10 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಗಣೇಶನ ಪೂಜೆ ನಡೆಸಿ ಕೊನೆ ದಿನ ವಿಸರ್ಜನೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿಯ ಆಚರಣೆಗೆ ಕೆಲವು ವಿಶೇಷ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳಿವೆ. ಗಣೇಶನ ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ಕಚ್ಚಾ ಬೆಳ್ಳಿ ಅಥವಾ ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಮನೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಭ್ರಮದ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಪೂಜೆಯೊಂದಿಗೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸಿ, ಮೋದಕ ಮತ್ತು ಕಡುಬು ಸಿಹಿತಿಂಡಿಗಳಾಗಿ ಗಣೇಶನಿಗೆ ನೈವೇದ್ಯವಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಾದ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ, ದಾವಣಗೆರೆ, ಚಿತ್ರದುರ್ಗ, ಬಾಗಲಕೋಟೆ, ಗದಗ ಮುಂತಾದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಜೃಂಭಣೆಯಿಂದ ಈ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಜನರು ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ತಂದು ಮನೆಗೆ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆ ಮಾಡಿ ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಪೂಜೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಜನರು ಹೂವು, ಹಣ್ಣು, ಪೂಜಾ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಿ ಹಬ್ಬದ ಸಿದ್ಧತೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಹಲವಾರು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗಣೇಶ ಮೂರ್ತಿಗಳ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು, ಮೆರವಣಿಗೆಗಳು ಹಾಗೂ ಕೊನೆಗೆ ಮೂರ್ತಿಗಳ ನೀರೇರಿಸುವ (ವಿಸರ್ಜನೆ) ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಗಣೇಶ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಅದ್ಭುತ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿಯಲ್ಲಿ “ಗೌರಿ ಹಬ್ಬ” ಅಥವಾ “ಗೌರಿ ವೃತ” ಅನ್ನು ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿಗೆ ಮೊದಲು ಒಂದೇ ದಿನ ಅಥವಾ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಒಂದೇ ವಾರದಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸುವುದು ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ. ಈ ಹಬ್ಬವು ಗಣೇಶನ ಆರಾಧನೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಆತಿಥ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಹಬ್ಬದ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ಪೂಜಾ ವೇದಿಕೆಗಳು (ಪಂದಳಿಗಳು) ನಗರ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುತ್ತವೆ. ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಗಣೇಶ ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಅಥವಾ ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಿ ವೈಭವದಿಂದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಬ್ಬ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಾಟಕ, ಭಜನೆ, ಪ್ರಭಾತಫೇರಿ,ಭಗವದ್ಗೀತೆಯ ಪಾಠ, ಹರಿ ಕಥೆ, ಗಾಯನ, ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ.ಮೆರವಣಿಗೆಗಳು, ವೈಭವಶಾಲಿ ಗಣೇಶ ಮೂರ್ತಿಗಳ ಬಿಂಬೆ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು, ಹಾಗೂ ನಾಟ್ಯ, ಸಂಗೀತ, ಕಲಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ಸಹ ನಡೆಯುವ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಾಗಿವೆ. ಕೆಲ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ “ಗೌರಿ ಹಬ್ಬ” ಹೋಗೂ “ಗಣೇಶ ಹಬ್ಬ” ಕ್ರಮಾನುಗತವಾಗಿ ಸಾಗುತ್ತವೆ. ಹಬ್ಬದ ಕೊನೆಗೆ ಮೂರ್ತಿಗಳ ವಿಸರ್ಜನೆ (ನದಿಗಳು, ಕೆರೆ, ಕಾವಲು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ) ಆಚರಣೆ ತೀವ್ರ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆಗಾಗುತ್ತದೆ. ನಗರಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬೆಂಗಳೂರು, ಮಂಗಳೂರು, ಬೆಳಗಾವಿ, ದಾವಣಗೆರೆ ಮುಂತಾದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಹಬ್ಬದ ಸಂಭ್ರಮ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದು, ಊರುಗಳಿಗೆ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಡಗರ ಜರುಗುತ್ತದೆ. ಗಣೇಶ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಜನರು ಜಾತಿ-ಮತ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿಲ್ಲದೆ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಭಾವೈಕ್ಯತೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದೇ ಹಬ್ಬವು ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಜನರನ್ನು ಏಕತೆಗಟ್ಟುವ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿದೆ. ವಿವಿಧ ಧರ್ಮ, ಸಮುದಾಯಗಳ ಜನರು ಈ ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಪರಸ್ಪರ ಸನ್ಮಾನ ಮತ್ತು ಆತಿಥ್ಯ ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕೊಪ್ಪಳ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹನುಮಸಾಗರ್ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ-ಮುಸ್ಲಿಂ ಜನರು ಸಹಕರಿಸಿ ಮಸೀದಿ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಗಣೇಶ ಮೂರ್ತಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಹಬ್ಬದ ವೇಳೆ ವಿವಿಧ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು, ನಾಟಕ, ಭಜನೆ, ನೃತ್ಯ, ಸಂಗೀತ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನಗಳು ಏರ್ಪಡುತ್ತವೆ, ಇವು ಜನರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಏಕತೆಯ ಭಾವನೆ ಬೆಳಸುತ್ತವೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗಣೇಶೋತ್ಸವಗಳನ್ನು ಸಮೂಹ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ವೃತ್ತಿಪರ ಸಮುದಾಯಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಮೂಲಕ ಜನಾಂಗೀಯ ಭಿನ್ನತೆಗಳಿಗಾಗಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಮನ್ವಯ ಸಾಧನಾಗುತ್ತದೆ. ಯುವಜನತೆಗೆ ಹಬ್ಬದ ಮೂಲಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುವ ಕೆಲಸ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
ಮೋದಕಗಳು: ಗಣೇಶನಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯವಾದ ಸಿಹಿತಿಂಡಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಕ್ಕಿ ಹಿಟ್ಟಿನಿಂದ ಮಾಡಲಾದ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಬೆಲ್ಲ-ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ ತುಂಬಿದ ಮೋದಕಗಳು ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿಯ ವಿಶೇಷ ನೈವೇದ್ಯವಾಗಿದೆ. ಹಲವಾರು ಬಗೆಗಳ ಮೋದಕಗಳನ್ನು ಪೂಜೆಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಪುರಣ ಪೋಳಿ: ಗೋಧಿ ಹಿಟ್ಟಿನ ರೊಟ್ಟಿಯಾಗಿದ್ದು, ಬೆಲ್ಲ ಮತ್ತು ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ ಸೇರಿಸಿ ತುಂಬಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿಯಲ್ಲಿ ಬಹುಮಾನಿತ ಸಿಹಿತಿಂಡಿ.
ಲಡ್ಡುಗಳು: ಬೇಳೆ, ಹಿಟ್ಟು, ರವೆ, ತುಪ್ಪ, ಸಕ್ಕರೆಯಿಂದ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಸಿಹಿಯಾದ ಉಂಡೆಗಳು ಗಣೇಶನಿಗೆ ಬಹಳ ಇಷ್ಟ.
ಪಾಯಸ: ಹಾಲು, ಅಕ್ಕಿಪುಡಿ, ಒಣಹಣ್ಣುಗಳ ಮಿಶ್ರಣದಿಂದ ತಯಾರಾಗುವ ಪಾಯಸವನ್ನು ಗಣೇಶನಿಗೆ ನೈವೇದ್ಯವಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಾಸುಂದಿ, ಹಾಲಿನ ಪಾಯಸ ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
ಬಾಳೆಹಣ್ಣು: ಗಣೇಶನಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಪ್ರೀತಿ ಇದೆ. ಬಾಳೆಯ ಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ಎಲೆಗಳು ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಬಹುಮಾನಿಯಾಗಿವೆ.
ಮೋತಿಚೂರ್ ಲಡ್ಡು: ಇದು ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದ ಗಣೇಶನಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾದ ಸಿಹಿ, ಗಣೇಶ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಲಡ್ಡು ಕಾಣಬಹುದು.
ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ ಅನ್ನ: ಸಿಹಿ ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ ಅಕ್ಕಿ ಅನ್ನ, ದಾಲ್ಚಿನ್ನಿ ಮತ್ತು ತುಪ್ಪದ ಸಂತೋಷದಿಂದ ತಯಾರಾಗುತ್ತದೆ.
ಹೀಗೆ ಗಣೇಶನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುವ ಸಿಹಿತಿಂಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಣ್ಣುಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅರ್ಪಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯ.
About The Author
