ಹಬ್ಬಗಳು ಎಂದಾಗ ನಮಗೆ ಸಾಲು-ಸಾಲು ಹಬ್ಬಗಳು ನೆನಪಿಗೆ ಬರುತ್ತವೆ, ಅಲ್ಲದೆ ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ಹಬ್ಬದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆನಂದದಿಂದ ಎಲ್ಲರೊಟ್ಟಿಗೆ ಆಚರಿಸುತ್ತಾ ಸಂಭ್ರಮಿಸುತ್ತಾ ಕುಟುಂಬ, ಸ್ನೇಹಿತರು, ಸಹಚರರೊಟ್ಟಿಗೆ ಹಲವು ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಮೆಲುಕು ಹಾಕುತ್ತೇವೆ.
ಅಲ್ಲದೇ ಭಾರತೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ ಹಬ್ಬಗಳಿಗೆ ಅದರದ್ಧೇ ಆದಂತಹ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳಿರುತ್ತವೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಬೆಳಕಿನ ಹಬ್ಬವಾದಂತಹ ದೀಪಗಳ ಹಬ್ಬ ದೀಪಾವಳಿಯೂ ಒಂದು. ದೀಪಾವಳಿ ಅಥವಾ ದೀಪಗಳ ಹಬ್ಬವು ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಆಧಾರಭೂತ ಹಾಗೂ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ದಿ ಹೊಂದಿದೆ. ದೀಪಾವಳಿ ಅರ್ಥ ದೀಪಗಳ ಸಾಲು ಆಗಿದ್ದು ಕತ್ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕನ್ನು ಹರಿಸುವ ಅಥವಾ ಬೀರುವ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ . ಇದರರ್ಥ ಕೆಟ್ಟದರ ಮೇಲೆ ಒಳ್ಳೆಯ ದಿನ,ಸುಳ್ಳಿನ ಮೇಲೆ ಸತ್ಯದ ಭಾವ ಬಿತ್ತುವ, ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಜ್ಞಾನದತ್ತ ತರುವ ಒಂದು ಪವಿತ್ರ ಕಾರ್ಯ ಸಾಧನವೇ ಈ ದೀಪಾವಳಿ .
ದೀಪಾವಳಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮನೆ-ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ದೀಪ ಹಚ್ಚಿ ಅಲಂಕರಿಸಿ, ಹೊಸ ವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿ ಸಿಹಿ ತಿನಿಸುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಹಂಚಿ ಸಂತಸದಿಂದ ಪಟಾಕಿ ಸಿಡಿಸಿ ಬಂಧು-ಮಿತ್ರರೊಂದಿಗೆ ಸಂಭ್ರಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ದೀಪಾವಳಿ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಸತತ ಮೂರು ದಿನ ಗಳ ಕಾಲ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ನರಕಾಸುರನ ವಿರುದ್ಧ ಕೃಷ್ಣನ ಜಯವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇದಲ್ಲದೆ ದೀಪಾವಳಿ ಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆ ಕುರಿತು ಹಲವು ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ರಾಮನು ರಾವಣನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಸೀತೆಯನ್ನು ಮರಳಿ ಕರೆತಂದ ದಿನ ಎಂದು ಆಚರಿಸಿದರೆ, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವೆಡೆ ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇಚವಿಯು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗುವ ದಿನ ಎಂದು ಆಚರಿಸುವುದು ಕೆಲವರ ನಂಬಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
ಇನ್ನು ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ,
ರಾಮಮೃತ್ಥಿ ಆವಾಸ: ರಾಮಚಂದ್ರನ ರಾಮಾಯಣ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ರಾವಣನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ ನಂತರ ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ರಾಮ–ಸೀತಾ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣರು ಮರಳಿದರು. ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮನೆಗಳಿಗೆ ದೀಪ ಬೆಳಗುವುದು ಬೆಳಕಿನ ವಿಜಯದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಆಚರಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ರಾಮನು ವನವಾಸಕ್ಕೆ ಹೋದಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸೀತೆಯನ್ನು ಅಪಹರಣ ಮಾಡಿದಂತಹ ರಾವಣ.
ರಾಮ ಸೀತೆಯನ್ನು ಮರಳಿ ಕರೆತರುವುದಾಗಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಸೇನೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ದಂಡೆತ್ತಿ ಲಂಕೆಯ ಕಡೆ ಪ್ರವಾಸ ಬೆಳೆಸಿ, ಅಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿ ರಾವಣನ ಸಂಹಾರ ಮಾಡಿ ಸೀತೆಯನ್ನು ಕೆರತರುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ರಾಮ ಲಕ್ಷ್ಮಣರು ಮರಳಿ ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಬಂದಾಗಭಾರತದಲ್ಲೂ ಬಹುತೆರೆಯಾಗಿ ಸವಾಲು ಮಾಡುತ್ತದೆ.ನರಕಚತುರ್ದಶಿ ಮತ್ತು ನರಕಾಸುರನನ್ನು ವಧಿಸುವ ಕಥೆ ದೀಪಾವಳಿಯ ಜೊತೆ ಬಹುತೇಕ ಸಂಯೋಜಿತವಾಗಿವೆ. ದೇವತೆಗಳು ಕುಖ್ಯಾತ ಅಪಹರಣ, ವಿವೇಚನೆಯ ಕತ್ತಲೆಯನ್ನು ಪಾರಪಡಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಬಾಂಧವ್ಯದಿಂದ ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಸಹಾಯಮಾಡುತ್ತಾರೆ; ಕೃಷ್ಣನು ನರಕಾಸುರರನನ್ನು ಸಂಹರಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಪೌರಾಣಿಕ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಈ ಭಾಗವು ದೀಪಾವಳಿಯ ಸಮಯ ಬಹುಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವ ಕಥೆ.
ಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ವಾಮನ :
ವಾಮನ ಅವತಾರವು ಭೂಮಿಯ ತ್ರೈವಿಕ ಅಳೆಯುವ ವರ್ತಮಾನವು ತ್ರಿವಿಕ್ರಮ ಪಾದದಿಂದ ತಳಹದಿ ಮಾಡುವ ಕಥೆಯು ದೀಪಾವಳಿ ಸಾಂಸ್ಕøತಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಪಾಡ್ಯಮಿಯಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ದಾನವಾಗಿ ಪಡೆದ ಮೇಲೆ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದಲ್ಲಿ ಮನೆಮಾತು ಪರ್ಸೆಯಂತೆ ಕಾಳಜಿ ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಜನನ ಮತ್ತು ಮಂಗಾಲ್ಯ:
ಸಾಗರ ಮಂಥನ–ಲಕ್ಷ್ಮಿ ದೇವಿಯ ಪವಿತ್ರ ಉದಯಕಾಲವು ದೀಪಾವಳಿಯ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಆರ್ಖದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ತರ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಲಕ್ಷ್ಮಿ ದೇವಿಯ ಪೂಜೆ prospers ಸಂಪತ್ತು, ಶುಭ, ನೆಮ್ಮದಿ ತಂದುಕೊಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ.ಅಮಾವಾಸ್ಯದ ಬೆಳಕಿನ ಆಚರಣೆ: ಅಮಾವಾಸ್ಯದ ದಿನ ದೀಪ ಬೆಳಗುವುದು ದೀಪಾವಳಿಯ ಶಾರೀರಿಕ ಹಾಗೂ ಭಕ್ತಿಗೀತೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ರಾಮ–ಸೀತಾ ಮರಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯಂದು ಮನೆಗೆ ದೀಪಗಳನ್ನು ಹಚ್ಚುವ ಪ್ರವಾದನೆಗಳು ಈ ಆಚರಣೆಯ ಮೂಲಾಂಗಗಳು. ದೀಪಾವಳಿಯನ್ನು ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿ ಬಹಳ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಆಚರಣೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಈ ಹಬ್ಬವು ಮೂರರಿಂದ ಐದು ದಿನಗಳು ನಡೆಯುವ ಹಬ್ಬವಾಗಿದ್ದು,ಕೆಲ ವಿಧಿ-ವಿಧಾನದಿಂದ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಮೊದಲ ದಿನ: ಧನತ್ರಯೋದಶಿ
ಈ ದಿನ ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿ ಹಾಗೂ ಧನದೇವತೆ ಕುಬೇರರ ಪೂಜೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮನೆ-ಕಚೇರಿ, ಮಖಿಗೆಗಳನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಿ ದೀಪಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿ ಹೊಸ ವಸ್ತುಗಳ ಖರೀದಿ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಚಿನ್ನ-ಲೋಹದ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳಲು ಈ ದಿನ ಶುಭಕರವಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
ಎರಡನೆಯ ದಿನ- ನರಕ ಚತುರ್ದಶಿ
ನರಕ ಚತುರ್ದಶಿಯು ನರಕಾಸುರನ ಮೇಲೆ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಜಯ ಗಳಿಸಿದ ದಿನ. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಎದ್ದು ಅಭ್ಯಂಜನ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವುದ ಹಬ್ಬದ ವಿಶೇಷ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾಗಿದೆ. ಈ ದಿನ ಮನೆಯನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಿ ಪೂಜಾ ಕೈಂಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ಕೋಣೆಗಳಲ್ಲಿ ದೀಪ ಹಚ್ಚಿ ಅಶುದ್ಧಿಯನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ ಒಂದು ಶ್ರದ್ಧೆಯ ಕೆಲಸವಾಗಿದೆ. 
ಮೂರನೆಯ ದಿನ- ದೀಪಾವಳಿ ದಿನ
ದೀಪಾವಳಿ ದಿನ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಪೂಜೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಗಣೇಶ ಮತತು ಲಕ್ಷಮೀ ದೇವಿ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಪೂಜಾ ಮಂಟಪದ ಈಶಾನ್ಯಾ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರಿಸಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡುವುದು ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯಾಗಿದೆ. ಇನ್ನು ಈ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ 11,21 ಹಾಗೂ 51 ದೀಪಗಲನ್ನು ಹಚ್ಚಿ ಬೆಳಗಿಸುವುದು ಪವಿತ್ರ ಎಂದು ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರೊಟ್ಟಿಗೆ ಕೆಂಪು ಹೂಗಳು, ಕರ್ಪೂರದ ಆರತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯ ಮೂಲಕ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಪೂಜೆ ಮಾಡುವಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕುಬೇರನಿಗೂ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಪದ್ಧತಿಯೂ ಇದೆ.
ನಾಲ್ಕನೇ ದಿನ- ಗೋವರ್ಧನ ಪೂಜೆ
ಈ ದಿನ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಗೋವರ್ಧನ ಪರ್ವತವನ್ನು ಎತ್ತಿ ಇಂದ್ರನ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿ ಭಂಗ ಮಾಡಿದ ಕಥೆ ನೆನಪು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಗೋವರ್ಧನ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಅಂಗವಾಗಿ ಹಸುಗಳನ್ನು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸಿ ಅಲಂಕರಿಸಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿ ʼಲಕ್ಷ್ಮೀರ್ಯ ಲೋಕಪಾಲಾನಾಂ ಧೇನುರೂಪೇಣ ಸಂಸ್ಥಿತಾʼ ಎಂಬ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಪಠಣೆ ಮಾಡಿ ಹೊಸ ವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿ ಹಿರಿಯರಿಂದ ಆಶೀರ್ವಾದ ಪಡೆದು ಆಚರಣೆ ಮಾಡುವ ಒಂದು ಸಂತೋಷ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಒಂದು ಸಂತೋಷದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.
ಐದನೆಯ ದಿನ- ಬಲಿಪಾಡ್ಯಮಿ
ಬಲಿಪಾಡ್ಯಮಿ ದಿನ, ಈ ದಿನವನ್ನು ಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಗೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ಪ್ರತಿಭಕ್ತಿಯ ಚಿನ್ಹೆಯನ್ನಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ದಿನ ಕೆಲ ಕಡೆ ಬಲಿಯ ಚಿತ್ರ ಅಥವಾ ವಗ್ರಹವನ್ನು ಆವಾಹನೆ ಮಾಡಿ ಅರ್ಚನೆ ಮಾಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ʼಬಲಿರಾಜ ನಮಸ್ತುಭ್ಯಂ ʼ ಎಂಬ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಪಠಿಸಿ, ಹೊಸ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿ ಹಿರಿಯರ ಆಶೀರ್ವಾದ ಪಡೆಯುವುದಾಗಿದೆ.
ಆಚರಣೆ ವೇಳೆ ಲಕ್ಷ್ಮೀ –ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಒಂದಾಗಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು , ಪೂಜೆ ಆದ ನಂತರ ಪಟಾಕಿ ಸಿಡಿಸದೆ, ಸಣ್ಣ ಗಂಟೆ ಬಾರಿಸಬೇಕು. ಇನ್ನು ಪಟಾಕಿ ಸಿಡಿಸುವಾಗ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಸಿಂಥೆಟಿಕ್ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ತೊಡಬಾರದು, ಪಟಾಕಿಗಳನ್ನು ಸಿಡಿಸುವಾಗ ಗಾಜು ಅಥವಾ ಲೋಹದ ಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಬೇಡಿ.
About The Author
